გათბობა, გაგრილება, ვენტილაცია

დახურულ ოთახში ჰაერი თანდათან ფუჭდება. ადამიანები ნახშირორჟანგს გამოყოფენ, მოპირკეთება და ავეჯი — სუნს, სამზარეულო და სველი წერტილები — ორთქლს. გათბობა და გაგრილება ამ ჰაერის ტემპერატურაზე მუშაობს, ვენტილაცია კი თავად ჰაერს ცვლის, და სწორედ ეს უხილავი ნაწილი განსაზღვრავს, როგორია სუნთქვა ოთახში დღის ბოლოს და ჩნდება თუ არა შუშაზე კონდენსატი. თბილისში ერთსა და იმავე სისტემას ზაფხულის სიცხეც ტვირთავს და ზამთრის სიცივეც, ამიტომ ორივე რეჟიმი ერთად უნდა იყოს გათვლილი, თორემ ერთ სეზონში გამართული სისტემა მეორეში სუსტი აღმოჩნდება.

სითბოს წყარო შენობაში მხოლოდ რადიატორი არ არის. ზაფხულში სამხრეთის შემინვა მზისგან იღებს სითბოს, სერვერული, სამზარეულო და განათება საკუთარს გამოყოფს, ყოველი ადამიანი დატვირთვას ამატებს, ზამთარში კი იგივე შემომზღუდავი კონსტრუქციები სითბოს გარეთ უშვებს. თბური დატვირთვის გათვლა სწორედ ამ ბალანსის დათვლაა, თითოეული სივრცისთვის ცალკე, და არა ფართობის სტანდარტულ კოეფიციენტზე გამრავლება. როცა სიმძლავრე ცხრილიდან აიღება და არა რეალური დატვირთვიდან, ეს ექსპლუატაციაში გამოჩნდება: ზედმეტად მძლავრი მოწყობილობა მოკლე ციკლებით ირთვება და ითიშება, ჰაერს ცუდად აშრობს და უფრო სწრაფად ცვდება; ვიწრო ჰაერსატარში ჰაერის სიჩქარე იზრდება და ქსელი ხმაურობს; ცალკეული ოთახი კი, რომლის საკუთარი დატვირთვა არავის დაუთვლია, დანარჩენებზე ცივი რჩება. გათვლის შემდეგ იხაზება ჰაერსატარის კვეთი და ტრასა, რომელიც არქიტექტურულ ჭერს, შახტებსა და ელექტროპროექტს უნდა შეესაბამებოდეს, მონტაჟის დასრულების შემდეგ კი სისტემას გაწყობა და გაშვება სჭირდება: ჰაერის ხარჯი იზომება და თითოეულ შტოში ბალანსდება.

გამართული სისტემა შეუმჩნეველია: ტემპერატურა ოთახებს შორის თანაბარია, ჰაერი დღის ბოლოსაც სუფთაა, ჭერიდან კი სუსტი შრიალი ისმის და არა გუგუნი. ეს მდგომარეობა თავისით არ ჩერდება — მას გაშვების დროს დაფიქსირებული პარამეტრები ინარჩუნებს: თითოეულ შტოზე გაწყობილი ჰაერის ხარჯი და დაბალანსებული ქსელი. ფილტრები, თბოგადამცვლელი და დრენაჟი პირველივე სეზონში ბინძურდება, დაბინძურებული სისტემა კი იმავე შედეგისთვის მეტ ენერგიას ხარჯავს და უფრო ხმამაღლა მუშაობს; სწორედ ამას აბრუნებს საწყის მაჩვენებლებზე პერიოდული მომსახურება. ჰაერსატარების დიდი ნაწილი ჭერსა და კედლებშია ჩამალული, ამიტომ არასწორი გათვლის გამოსწორება მოპირკეთების შემდეგ ბევრად ძვირი ჯდება, ვიდრე იმავე ციფრის პროექტის ეტაპზე დაზუსტება.