უსაფრთხოება და ტექნოლოგიები
საევაკუაციო გახმოვანების სისტემები
EXIT მანიშნებლები, ავარიული სანათები, სპიკერები და გახმოვანების პანელები.
საევაკუაციო გახმოვანება იმისთვის არსებობს, რომ განგაშის სიგნალი ორგანიზებულ ევაკუაციად იქცეს. სახანძრო სიგნალიზაციის ამოქმედებისას სისტემა შენობის კონკრეტულ ზონებში უშვებს წინასწარ ჩაწერილ ხმოვან შეტყობინებას, მიკროფონი კი ოპერატორს აძლევს საშუალებას, პირდაპირ მიმართოს ამ ზონებს. პარალელურად EXIT მანიშნებლები და ავარიული სანათები ინარჩუნებს საევაკუაციო გზის ხილვადობას მაშინ, როცა ძირითადი განათება გამორთულია ან კვამლი ხედვას ზღუდავს. სისტემა თავისით არაფერს წყვეტს — მას სახანძრო პანელი უშვებს, ამიტომ სიგნალიზაცია და გახმოვანება ერთ სისტემად იგეგმება.
ხმამაღალი შეტყობინება და გასაგები შეტყობინება ერთი და იგივე არ არის. მინა, ქვა და შიშველი ბეტონი ბგერას დაგვიანებით აბრუნებს, ეს ანარეკლები კი მომდევნო მარცვლებს ედება; ამიტომ მაღალჭერიან დარბაზში მომატებული ხმა სიტყვებს უფრო გაუგებარს ხდის და არა პირიქით. ვენტილაციის, დანადგარებისა და ხალხის ფონური ხმაური განსაზღვრავს იმ დონეს, რომელსაც შეტყობინება უნდა გადააჭარბოს, ამიტომ ჭერის სიმაღლე, ზედაპირები და გაზომილი ხმაური წყვეტს, რამდენი დინამიკი დაიდგმება და სად: მეტი და ნაკლებსიმძლავრიანი დინამიკი, მსმენელთან ახლოს, სჯობს რამდენიმე ხმამაღალს. გახმოვანების ზონები სახანძრო სექციებსა და ევაკუაციის მიმართულებებს უნდა დაემთხვეს, ხაზები კი სახანძრო კაბელით იყვანება და კონტროლზე დგას, რომ ერთმა დაზიანებულმა მონაკვეთმა მთელი სართული არ გააჩუმოს. ამას ემატება საკუთარი სარეზერვე კვება — ლაპარაკი სისტემას სწორედ მაშინ უწევს, როცა ძირითადი კვება გამორთულია.
ევაკუაციის პირველი ოცდაათი წამი ყოყმანში გადის. სირენაზე ადამიანი თავს ასწევს, გვერდით მჯდომს ეკითხება, დაწყებულს ამთავრებს და იმ კარისკენ მიდის, საიდანაც შემოვიდა — ანუ მთავარი შესასვლელისკენ და არა უახლოესი გასასვლელისკენ. ხმოვანი შეტყობინება ამ პაუზას ჭრის: ის ასახელებს სართულს, ამბობს, რა მოხდა და საით უნდა წავიდეს ხალხი, და მეორდება მანამ, სანამ ადამიანები არ დაიძრებიან; ვითარების შეცვლისას კი ოპერატორი მიკროფონიდან ერთვება. ზონირება იმას აკეთებს, რაც სირენას არ ძალუძს: ჯერ საშიშ ზონაში მყოფი ხალხი გამოდის, დანარჩენ სართულებს კი ცალკე შეტყობინება აჩერებს, რომ ერთმა კიბემ მთელი შენობა ერთდროულად არ მიიღოს. სირენას მხოლოდ ერთი რამის თქმა შეუძლია — რომ განგაშია; დანარჩენს კი თითოეული მსმენელი თვითონ უნდა მიხვდეს.
რას მოიცავს
- საევაკუაციო მიმართულების მანიშნებლები (EXIT)
- ავარიული LED სანათები
- ჭერისა და კედლის სპიკერები
- გახმოვანების მართვის პანელები და მიკროფონები
- ელექტროკაბელები
სად გამოიყენება
- სავაჭრო ცენტრები და მაღაზიათა ქსელები
- სასტუმროები და საკონფერენციო დარბაზები
- სასწავლო კორპუსები და საერთო საცხოვრებლები
- საავადმყოფოები და სარეაბილიტაციო ცენტრები
- მრავალსართულიანი საოფისე შენობები
- მიწისქვეშა ავტოსადგომები და საწყობები
სტანდარტები და ნორმები
ხმოვანი განგაშის მოწყობილობა EN 54 ოჯახის ნაწილია. EN 54-16 მართვის პანელის მოთხოვნებს ადგენს, მათ შორის იმას, როგორ მიიღება სიგნალი სახანძრო პანელიდან და როგორ აისახება სისტემის საკუთარი ხაზების გაუმართაობა; EN 54-24 დინამიკებს აღწერს, როგორც სწორედ ამ დანიშნულებით გამოცდილ კომპონენტებს; სარეზერვე კვებას კი იმავე სერიის ცალკე ნაწილი ფარავს. განათების მხარეს EN 1838 ადგენს, რა მინიმალური განათებულობაა საჭირო საევაკუაციო გზაზე და რა მანძილიდან უნდა იკითხებოდეს მანიშნებელი, EN 50172 — ექსპლუატაციისა და პერიოდული შემოწმების რეჟიმს, ISO 7010 კი თავად პიქტოგრამის ფორმას. NFPA 72-ის ლოგიკით სახანძრო ხმოვანი კომუნიკაცია სიგნალიზაციის სისტემის ნაწილია და ფასდება მეტყველების გარჩევადობით, რომელიც იზომება და არა ივარაუდება. საქართველოში კი იმ ობიექტების წრეს, სადაც ასეთი სისტემა სავალდებულოა, სახანძრო უსაფრთხოების ტექნიკური რეგლამენტი განსაზღვრავს.
გჭირდებათ კონსულტაცია?
დაგვირეკეთ ან მოგვწერეთ. განვსაზღვრავთ, რა სისტემა სჭირდება თქვენს ობიექტს.
ხშირად დასმული კითხვები
რით განსხვავდება საევაკუაციო გახმოვანება ჩვეულებრივი გახმოვანების სისტემისგან?
გარეგნულად ორივე ჭერში ჩამონტაჟებული დინამიკია; განსხვავება ის არის, როგორ იქცევა სისტემა მაშინ, როცა რაღაც გაფუჭდა. საევაკუაციო გახმოვანების მოწყობილობა სწორედ ამ დანიშნულებისთვის არის გამოცდილი, მისი ხაზები კონტროლზე დგას და ხაზის წყვეტა პანელზე გაუმართაობად აისახება, სარეზერვე კვების წყალობით კი შეტყობინება ძირითადი დენის გარეშეც გაისმის. ფონური მუსიკის სისტემას ეს თვისებები ჩვეულებრივ არ აქვს, ამიტომ უკვე ჩამონტაჟებული დინამიკების გამოყენება შემოწმების და არა ვარაუდის საკითხია.
სავალდებულოა თუ არა საევაკუაციო გახმოვანება ჩემს ობიექტზე?
ამას სახანძრო უსაფრთხოების ტექნიკური რეგლამენტი წყვეტს: მოთხოვნა უკავშირდება შენობის დანიშნულებას და იმ ადამიანების რაოდენობას, ვინც შენობიდან უნდა გამოვიდეს. არანაკლებ იწონის ევაკუაციის სქემა: იქ, სადაც ხალხმა შენობის გეგმა არ იცის, ან სადაც სართულებმა თანმიმდევრობით და არა ერთდროულად უნდა დატოვონ შენობა, ხმოვანი შეტყობინება პროექტის სახანძრო ნაწილში ჩნდება. კონკრეტულ მისამართზე პასუხს სწორედ ეს ნაწილი იძლევა და არა ზოგადი წესი.
შესაძლებელია თუ არა გახმოვანების დამატება შენობის დახურვის გარეშე?
შესაძლებელია და ეს გავრცელებული ამოცანაა. მთავარი კითხვები ტექნიკურია: სად გაივლის სახანძრო კაბელი, გახსნადია თუ არა ჭერი და შეუძლია თუ არა არსებულ სახანძრო პანელს გახმოვანების ამოქმედება. მოქმედ ობიექტზე სამუშაო ზონებად და ეტაპებად იგეგმება, რომ შენობამ ფუნქციონირება არ შეწყვიტოს.
რა ღირს საევაკუაციო გახმოვანება?
პირველი, რასაც ითვლიან, ზონების რაოდენობაა: გახმოვანება ისე იყოფა, როგორც შენობაა დაყოფილი სახანძრო სექციებად და ევაკუაციის მიმართულებებად, თითოეულ ზონას კი თავისი კონტროლირებადი ხაზი და გამაძლიერებლის სიმძლავრის წილი სჭირდება. მეორე კი სივრცის აკუსტიკაა: მაღალჭერიან, მოპირკეთებულ დარბაზში ბგერა დიდხანს ბრუნდება, ამიტომ იქ იმავე ფართის დაბალჭერიან ოფისზე მეტი და ნაკლებსიმძლავრიანი დინამიკი დგება. სწორედ ამას ზომავს ობიექტის დათვალიერება — ფონური ხმაურის დონეს, ჭერის სიმაღლეს, ზედაპირებს და იმას, სად გადის უკვე არსებული ვარგისი ტრასები. დინამიკების რაოდენობა ამ გაზომვის შემდეგ ირკვევა და არა კვადრატული მეტრებით.
კონსულტაციის მოთხოვნა
შეავსეთ ფორმა და დაგიკავშირდებით სამუშაო საათებში.