საინჟინრო სისტემები
სახანძრო სიგნალიზაცია
სამისამართო და არასამისამართო პანელები, დეტექტორები, სირენები, სახანძრო კაბელები.
სახანძრო სიგნალიზაცია ხანძარს მაშინ აფიქსირებს, როცა ის ჯერ კიდევ კვამლი ან ტემპერატურის მატებაა და არა ღია ალი. დეტექტორები სიგნალს მართვის პანელს გადასცემენ, პანელი განგაშს რთავს და შენობაში მყოფებს გასვლის დრო რჩებათ. პანელის ამოცანა სირენით არ სრულდება: მისი გამომავალი სიგნალები ამოქმედებს საევაკუაციო გახმოვანებას, აჩერებს ვენტილაციას, ათავისუფლებს კარების მაგნიტურ დამჭერებს და აკონტროლებს საშხეფი სისტემის მდგომარეობას, ანუ ხანძრის აღმოჩენის წამიდან მთელი შენობა ერთ ლოგიკას ემორჩილება. სამისამართო პანელი ასახელებს კონკრეტულ დეტექტორს, რომელმაც იმუშავა; არასამისამართო მხოლოდ იმ ზონას აჩვენებს, რომელშიც ეს დეტექტორი დგას.
დეტექტორი სივრცეს ერგება და არა პირიქით. სამზარეულოსა და სამრეცხაოში ორთქლი, მიწისქვეშა ავტოსადგომში გამონაბოლქვი, საწყობსა და საამქროში კი მტვერი კვამლის დეტექტორისთვის ხანძრის მსგავსი გარემოა, ამიტომ ასეთ სივრცეებში თბური, კომბინირებული ან სხივური დეტექტორი ირჩევა. მაღალი ჭერის ქვეშ კვამლი ცივდება და იშლება, სანამ წერტილოვან სენსორს მიაღწევს — სწორედ აქ მუშაობს სხივური დეტექტორი, რომელიც სივრცეს ჰორიზონტალურად კვეთს. ჰაერის მოძრაობასაც მნიშვნელობა აქვს: სავენტილაციო დიფუზორთან ან გამწოვ ცხაურთან ახლოს დაყენებულ დეტექტორს კვამლი გვერდით უვლის. ამიტომ ჭერის კონსტრუქცია, კოჭები, დეტექტორებს შორის მანძილი და ნაკადის მიმართულება ისევე განსაზღვრავს ამოცნობის დროს, როგორც თავად სენსორის ტიპი. მონტაჟის ეტაპზე ამას ემატება ხაზის გათვლა, კვების რეზერვი, სახანძრო კაბელი, რომელიც ხანძრის დროსაც ინარჩუნებს წრედს, და ის, რომ ყველა მოწყობილობას ჰქონდეს მისამართი და ეტიკეტი.
სახანძრო სიგნალიზაცია მხოლოდ მაშინ მუშაობს, როცა განგაშს ენდობიან. შენობაში, სადაც სირენა რეგულარულად უმიზეზოდ ირთვება, ადამიანები აღარ გადიან, პასუხისმგებელი პირი კი პანელს ხმას უკლებს ან შემაწუხებელ ზონას თიშავს — და როცა სიგნალი ნამდვილი აღმოჩნდება, შენობა უკვე გადაჩვეულია მასზე რეაგირებას. ნდობა ტექნიკურად შენდება: სივრცეს მორგებული დეტექტორით, ნახაზით, რომელზეც თითოეული მოწყობილობის ადგილი და მისამართია დატანილი, ჩაბარებამდე ყოველი დეტექტორის, ღილაკისა და სირენის ცალკე შემოწმებით და პერსონალით, რომელმაც იცის, რას ნიშნავს პანელზე გამოსული შეტყობინება და რა უნდა გააკეთოს შემდეგ. ამის შენარჩუნებას პერიოდული ტესტირება სჭირდება: სახანძრო სიგნალიზაცია ერთ-ერთია იმ იშვიათ სისტემებს შორის, რომელთა გამართულობაც ყოველდღიურ მუშაობაში არ ჩანს.
რას მოიცავს
- სამისამართო და არასამისამართო მართვის პანელები
- უსადენო მართვის პანელები
- კვამლის, თბური, კომბინირებული და სხივური დეტექტორები
- განგაშის სირენები და ღილაკები
- სამისამართო მოდულები და სახანძრო კაბელები
სად გამოიყენება
- სასტუმროები და საცხოვრებელი კომპლექსები
- კლინიკები და სამედიცინო ცენტრები
- უნივერსიტეტები, კოლეჯები და სკოლები
- სავაჭრო ცენტრები და მაღაზიათა ქსელები
- საოფისე შენობები, სერვერული და საარქივო ოთახები
- საწყობები, საამქროები და მიწისქვეშა ავტოსადგომები
სტანდარტები და ნორმები
სახანძრო სიგნალიზაციის პროექტს ორი ნორმატიული ჩარჩო აყალიბებს: NFPA 72, რომელიც ხანძრის აღმოჩენისა და შეტყობინების სისტემებს არეგულირებს, და EN 54 სერია, რომლის ცალკეული ნაწილები მართვის პანელს (EN 54-2), კვამლის წერტილოვან დეტექტორებს (EN 54-7), თბურ დეტექტორებს, სირენებს, განგაშის ღილაკებსა და კვების მოწყობილობას ეხება; იმავე სერიის ცალკე ნაწილი დაგეგმვის, მონტაჟის, ექსპლუატაციაში გაშვებისა და მომსახურების მხარეს ფარავს. პრაქტიკაში სწორედ ეს განსაზღვრავს, რამდენ ფართობს ფარავს ერთი დეტექტორი ჭერის მოცემულ სიმაღლეზე, როგორ იყოფა შენობა ზონებად, რამდენ ხანს უნდა იმუშაოს სისტემა ქსელის გათიშვის შემდეგ სარეზერვო კვებაზე, და იმასაც, რომ ხაზის გაწყვეტა ან მოკლე ჩართვა პანელზე გაუმართაობად უნდა აისახოს და შეუმჩნეველი არ დარჩეს. ამას ემატება საქართველოში მოქმედი სახანძრო უსაფრთხოების ტექნიკური რეგლამენტი და მის საფუძველზე ჩატარებული სისტემის სერტიფიცირება.
გჭირდებათ კონსულტაცია?
დაგვირეკეთ ან მოგვწერეთ. განვსაზღვრავთ, რა სისტემა სჭირდება თქვენს ობიექტს.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ ირთვება სახანძრო სიგნალიზაცია ცრუ განგაშზე?
ყველაზე ხშირი მიზეზი არასწორი ტიპის დეტექტორია არასწორ ადგილას: ორთქლი სამზარეულოსთან, მტვერი საწყობში და გამონაბოლქვი ავტოსადგომში კვამლის დეტექტორისთვის ხანძრის მსგავსი გარემოა. მეორე მიზეზი დაბინძურებაა — დეტექტორის კამერაში დაგროვილი მტვერი და მწერები დროთა განმავლობაში ცვლის მის მგრძნობელობას, ამიტომ ხშირად გასუფთავება ან მოწყობილობის შეცვლა კმარა. მესამე მიზეზი მექანიკურია: ჰაერის ნაკადში, სამზარეულოს კარის ან საშხაპის უშუალო სიახლოვეს მოხვედრილი დეტექტორი გადასატანია. თუ ცრუ განგაში ერთსა და იმავე წერტილში მეორდება, პასუხი პანელის ან ზონის გამორთვა კი არა, ამ სივრცის თავიდან შეფასებაა: რა ხდება ამ ოთახში და რომელი სენსორი შეეფერება მას.
რა განსხვავებაა სამისამართო და არასამისამართო სახანძრო სიგნალიზაციას შორის?
არასამისამართო სისტემა შენობას ზონებად ყოფს და განგაშისას მხოლოდ ზონას აჩვენებს; სამისამართო კი კონკრეტულ დეტექტორს ნომრითა და ადგილმდებარეობით ასახელებს. დიდ ან რთული გეგმარების ობიექტზე ეს იმის სხვაობაა, წამებში მოიძებნება სიგნალის წყარო თუ მთელი სართულის შემოვლა დასჭირდება. სამისამართო პანელი დაბინძურებასა და გაუმართაობასაც ცალ-ცალკე, მოწყობილობის დონეზე აჩვენებს, რაც მოვლას ბევრად აადვილებს. მცირე ობიექტზე არასამისამართო სისტემა გამართლებული არჩევანი რჩება, მაგრამ ეს გადაწყვეტილება პროექტის ეტაპზე მიიღება, რადგან მოგვიანებით მისი შეცვლა ხაზების თავიდან გაყვანას ნიშნავს.
რა ღირს სახანძრო სიგნალიზაცია?
ფასს მოწყობილობის რაოდენობა კარნახობს და არა კვადრატული მეტრი. რამდენი დეტექტორი, ღილაკი, სირენა და მოდული დაიდგმება, თავად შენობიდან გამომდინარეობს: ჭერის სიმაღლე და ტიხრების გეგმა განსაზღვრავს, რამდენი წერტილი დაფარავს სართულს, სასტუმროსა და კლინიკაში ცალკე ითვლება ყოველი ოთახი და პალატა, მაღალი ჭერის საწყობში კი რამდენიმე წერტილოვანი დეტექტორის ნაცვლად სხივური დეტექტორი დგება. მეორე ფაქტორია პანელის ტიპი: სამისამართო მოწყობილობა ერთეულზე უფრო ძვირია, სამაგიეროდ ნაკლებ ხაზსა და ნაკლებ კაბელს ითხოვს, ვიდრე იმავე შენობის ზონებად დაყოფა არასამისამართო სისტემით. მესამე — რამდენ სისტემასთან უნდა დაუკავშირდეს პანელი: გახმოვანება, ვენტილაცია, კარების დამჭერები, საშხეფი სისტემა — თითოეული მათგანი ცალკე მოდულსა და ხაზს ნიშნავს.
სავალდებულოა თუ არა სახანძრო სიგნალიზაცია შენობაში?
ამას შენობის ფუნქცია, ფართობი, სართულიანობა და ერთდროულად შიგნით მყოფი ადამიანების რაოდენობა წყვეტს: ტექნიკური რეგლამენტი შენობებს სწორედ ამ ნიშნებით ანაწილებს კატეგორიებად და თითოეულ კატეგორიას ხანძრის ავტომატური აღმოჩენისა და შეტყობინების თავისი მოთხოვნა შეესაბამება. საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტები — სასტუმრო, კლინიკა, სასწავლებელი, სავაჭრო თუ საოფისე შენობა — ამ მოთხოვნების ქვეშ ხვდება. რომელ კატეგორიაში ხვდება კონკრეტული შენობა და რა მოცულობის სისტემას ითხოვს, დოკუმენტაციით დგინდება: არქიტექტურული გეგმა, ფუნქციური დანიშნულება და ევაკუაციის სქემა ერთად იძლევა პასუხს. ეს კონსულტაციისა და პროექტირების ეტაპის საქმეა.
კონსულტაციის მოთხოვნა
შეავსეთ ფორმა და დაგიკავშირდებით სამუშაო საათებში.